KŁODZKIE ZABYTKI

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny

Prawdopodobnie już w 1194 roku joannici rozpoczęli na obecnym placu Koscielnym budowę pierwszego w Kłodzku kościoła, brak jednak na to piśmiennych dowodów. Kamień węgielny pod budowę obecnego kościoła parafialnego położony został przez joannitów około 1344 roku z inicjatywy mocno związanego z Kłodzkiem arcybiskupa praskiego Arnosta. Umierając w roku 1364 arcybiskup zapisał na cele budowy kościoła znaczne sumy. Budowa stanęła jednak w miejscu i kontynuowana była dopiero w drugiej połowie XV wieku.

W 1462 roku rozpoczęto budowę południowej wieży, zwanej Białą. Nie wiadomo, dlaczego znajduje się na niej krzyż maltański oraz data 1465, gdyż jej budowę ukończono dopiero w roku 1468. Wieżę północną zwaną Czarną rozpoczęto budować w roku 1487, ukończono ją jednak dopiero na początku XVI wieku, dochodząc jedynie do wysokości przedostatniego gzymsu wieży południowej.

W latach 1487 - 1490 zbudowano sklepienia nad nawami bocznymi, mury nawy głównej podniesiono i przekryto jednak sklepieniem dopiero pomiędzy 1522, a 1525 rokiem. W międzyczasie wzniesiono część kaplic, oraz zawieszono trzy wykonane przez Hieronima i Sebastiana z Brna dzwony o łącznej wadze ok. 5 ton. W drugiej połowie XVI wieku w pierwszym przęśle nawy głównej wykopano i wymurowano kryptę dla zmarłych książąt. Wkrótce kościół przejęli protestanci.

W roku 1624 kościół objęli jezuici i rozpoczęli jego modernizację. Wykonano nową posadzkę oraz więźbę dachową nad nawą głowną. W latach 1655 - 1689 powstała dwukondygnacyjna zakrystia połączona z sąsiednim gmachem kolegium jezuitów, a pomiędzy rokiem 1673 i 1728 dobudowano we wnętrzu empory w nawach bocznych. W roku 1683 roku zbudowano od północnej strony kaplicę żałobną, uzyskując w ten sposób bryłę kościoła, która bez większych zmian dotrwała do dnia dzisiejszego.

W wyniku blisko 350 - letnich prac powstała okazała poźnogotycka świątynia o murach z kamienia, o cechach nawiązujących do gotyku praskiego. Budowla jest trójnawową bazyliką o długości blisko 62 metrów i szerokości 44,5 metra. Posiada siedem przęseł i trzy wieloboczne absydy na końcach naw. Po obu stronach frontowego portalu wznoszą się kwadratowe masywne wieże onakryte prostymi czterospadowymi dachami, połączone ze sobą murem kurtynowym. Nawa główna pokryta jest jednolitym sklepieniem siatkowym, na którym oparto dwuspadowy dach. Nad nawami bocznym sklepienie ma charakter krzyżowo-gwiazdzisty. Okna nawy głownej i naw bocznych są bogato zdobione w ościeżnicach. Bryła kościoła zaakcentowana jest od zewnątrz przez silnie wysunięte skarpy.

Ciekawym elementem kościoła jest portal wejściowy, który jest przesunięty o ponad metr ku południowi od głownej osi kościoła.

Wystrój wnętrz kościoła jest głównie barokowy, choc nie brakuje w nim elementów pochodzących z innych okresów. Duży wkład w jego kształt miał Michał Klahr, który przy wystroju kościoła rozpoczynał swoją karierę rzeźbiarską. Na szczególną uwagę zasługują: bogaty ołtarz główny autorstwa Krzysztofa Tauscha, pochodzący z lat 1727 - 1729, pomnik biskupa Arnosta ustawiony w roku 1864, ufundowana w 1717 roku bogato zdobiona ambona autorstwa Michała Klahra oraz pochodząca z XIV wieku figura "Kłodzkiej Madonny z Czyżykiem".

Kościół otoczony był dawniej murem cmentarnym, jednak został on rozebrany podczas likwidacji cmentarza. Zachowała się jedynie brama od północy, zwana Bramą Czarną - typowa późnobarokowa konstrukcja z trzema figurami świętych.

Naprzeciw portalu wejsciowego znajduje się natomiast posąg św. Jana Nepomucena pochodzący z 1720 roku otoczony kwadratową kamienną balustradą z figurami aniołków ustawionymi na postumentach w narożnikach ogrodzenia.

Opracował: Tomasz Żabski