KŁODZKIE ZABYTKI

Kaplica św. Jakuba

W roku 1500 Podiebradowie - książęta ziębiccy i panowie Kłodzka - zbudowali kaplicę św. Jakuba, zasklepioną w roku 1501 (zwornik z datą), a poświęconą w roku 1503. Kaplica przylega do kościoła od strony południowej. Materiałem budowlanym był piaskowiec z Radkowa. Kaplica jest bez przypór. Na zachodnim jej zewnętrznym narożniku, we wnęce nakrytej fantazyjnym kamiennym daszkiem, stoi posąg pielgrzyma. W lewej ręce trzyma kij pielgrzymi, na prawym ramieniu ma torbę Wędrowcy a na głowie kapelusz z bardzo charakterystyczną ozdoba - muszlą - emblematem tych pielgrzymów, którzy dotarli aż do "końca świata" - czyli do św. Jakuba w Composteli.

Kaplica jest dwupiętrową, późnogotycką budowlą. Wzniesiona przy trzecim przęśle nawy południowej i otwarta do niej wysoką kamienną arkadą. W głębokich wnękach profilowanej arkady znajdują się cztery konsole pod niezachowane figury. Całości była bardzo kolorowa.

Sklepienie kaplicy jest dwuczęściowe: gwiaździste i krzyżowo - żebrowe. Wsparte na wspornikach, których część ma formę muszli św. Jakuba. Na płaskorzeźbionych zwornikach umieszczono herb czeski i herb Podiebradów z datą: 1501. Na pozostałych zwornikach płaskich i mniejszych namalowano elementy tworzące herb fundatorów.

W roku 1974 prowadzący prace konserwatorskie Lech Krzemiński odkrył fragmenty gotyckiego napisu, a później malowidła pokryte w roku 1848 zaprawą wapienną.

Najlepiej zachowały się przedstawienia figuralne na ścianach pod sklepieniem. Patrząc od głównego wejścia, od strony lewej: św. Jakub z Galilei i Jakub syn Kleofasa, 12 apostołów ze św. Piotrem i Pawłem, św. Antonii Pustelnik, święci Hieronim z lwem, święci Sebastian i Florian, św. Grzegorz Wielki, święty Ambroży, św. Augustyn i św. Monika. Sklepienie wypełniono bujną, plastycznie namalowaną roślinnością. Motywy kwiatowe, owoce, pąki, kwiaty. Wszystko na tle zieleni.

U podstawy łuków fryzy inskrypcyjne z imionami świętych. Pod postaciami świętych Sebastianem i Florianem widoczne są pozostałości stygmatyzacji św. Franciszka. Obraz w złym stanie ma 103 cm wysokości i 130 cm szerokości.

Obok głównego wejścia (wewnątrz kaplicy po lewej stronie) postać Najświętszej Marii Panny na tle mandorli promienistej (tzw. Madonna Apokaliptyczna).

Dolne partie ścian, zgodnie ze średniowieczna praktyką, pomalowano jako kotarę. Znajdują się tu również znaki konsekracji kaplicy - tzw. zacheuszki - okrągłe malowidła z motywem lilii. Zachowało się ich 11 w bardzo różnym stanie, są znakiem, że kaplica była konserwowana.

Na łuku tworzącym "futrynę", od strony wewnętrznej kaplicy, umieszczono wizerunek Oblicza Chrystusa - tzw. Chustę Weroniki podtrzymywaną przez dwa anioły.

Wymiary kaplicy św. Jakuba:
Długość - 4 m 11 cm
Szerokość - 3 m 10 cm
Wysokość do stropu - 7 m 35 cm
Wysokość do zwornika - 7 m 10 cm
Szerokość okien - 1 m 28 cm
Wysokość okien w całości - 3 m 94 cm

Po przejęciu kościoła przez protestantów, kaplica św. Jakuba staje się prywatną kaplicą przeora (komtura) joannitów. Od 1591 roku odprawiano w niej katolickie nabożeństwa. Kościół został zwrócony katolikom 13 marca 1623 roku.

Przy kaplicy działało też Bractwo św. Jakuba skupiające tych, którzy odbyli już podróż do Composteli, ale również i tych, którzy o takowej myśleli lub chcieli pomóc innym w zrealizowaniu ich planów.

Zachował się dokument Rady Miasta z 1500 roku o działalności Bractwa.

14 kwietnia 1500 roku w Rzymie wystawiono bullę imieniem papieża Aleksandra VI. Pergamin podpisany przez 14 kardynałów nadających odpusty tym osobom, które w określone dni nawiedzą kaplicę i wspomogą ofiarą pieniężną w jej utrzymaniu.

Opracował: o. Antoni Dudek